| تبليغات | X |
 |
 |
|
| تاریخچه و فرهنگ ترکمن |
|
شاعر و عارف بزرگ مسلمان تركمن بيگمان مختومقلي فراغي يكي از چند شاعر سرآمد ترك است؛ او چونان پيامبري برانگيخته شد و حديث عشق در گوش جانها خواند و دلسوزانه و مشفقانه و عاشقانه به راهنمايي قوم خويش پرداخت و ديري است كه رخ در حجاب خاك كشيده است اما يادگار باوقارش چون آفتاب هنوز بر گنبد دوّار ميدرخشد. صداقتي ستودني در سرودههاي او است كه به سادگي انسان را با خويش همدل ميكند و اين صداقت و توفيق ريشه در باوري دارد كه او به حرفهاي خود داشت. او رسالت خويش را در قالب شعر به شيواترين وجه ادا كرد. مختومقلي، هيچ پادشاهي را مدح نكرده است اما ذم چرا! او با چنان شهامتي «فتّاح» را اندرز ميدهد كه گويي هيچ از جانب پادشاه او را تهديد نميكند و ترسي از اريكهي قدرت در دل او نيست. اما مختومقلي قوم خويش را ستوده است، طبيعت بكر تركمنصحرا و گرگان را وصف كرده است و به ستايش خدا و رسول و اولياي او پرداخته است و اين به خاطر آزادگي او است. مختومقلي هرگز دامن لب به ساغر زرّين مي نيالود اما بوسه بر جام بلورين عشق زد و از نخستين عشق پاك خود به «منگلي» تا واپسين عشق خود به حضرت دوست صادق ماند و در اين راه از بسيار چيزها چشم پوشيد و حتي از رسوايي در راه عشق نهراسيد و با شيدايي تمام به دستانسرايي محبوب پرداخت. از اين رو مختومقلي ماندگار و ستودني است. ما از مختومقلي بتي بيروحوجان در تاقچه خيال خويش نميسازيم؛ مختومقلي حقيقتي زنده و جاويد و جاري در زندگي روزمرّهي ما است. او از ميان مردم برآمد و با مردم خويش زيست و با درد و غم و شادي آنها درآميخت و در نهايت در دل يك قوم نجيب و حقدوست به ابديت پيوست و سندي پرارج از فرهنگ درخشان تركان تركمن را به دست آنان سپرد تا هميشهي تاريخ پايا و پويا و جاودان بمانند. مختومقلي، حنجرهي سرخ، سبز و سپيد تركمن است كه خويشتن را سرود و چونان آيينهاي است كه تركمنان زيبا در آن به تماشاي خويش مينشينند و چونان بهشتي است كه گاه دلتنگي شاخهاي از آن برچيده و ميبويند و عطر پاكي و زلالي و زيبايي در جانشان ميدود و با ياد خويش شاد و شاداب ميشوند و آفتاب عشق و در آنان ميدمد. مختومقلي بتي بيروح و جان در تاريخچهي خيال ما نيست او حقيقتي زنده و جاويد و جاري در روح زندگي ما است. شناخت من از مختومقلي ديرسال نيست، شايد براي اولين بار نام مبارك مختومقلي فراغي را در كتاب «گذري بر تاريخ ادبيات و لهجههاي زبان تركي»، نوشتهي دكتر جواد هيئت ديدم و علاقهاي عجيب به او يافتم و در ماهها سراغ ديوانش را از كتابفروشيهاي شهر قم گرفتم اما بسياري از كتابفروشان براي اولين بار نام «مختومقلي فراغي» را ميشنيدند. تا اينكه بعدها نسخهي چاپ انتشارات «حاجي طلايي» را از «انديشهي نو» بهدست آوردم و همهي شعرهاي آن را به لهجهي آذربايجاني زبان تركي درآوردم. يكماه پيش دوست شاعرم اقای قيچیلوئی (جاويد) لطف فرموده و نسخهای كامل از ديوان را برايم تهيه ديد كه هم اكنون مشغول بازخوابيني و آذربايجانجالاشديرماق ديگر اشعار فراغي هستم. من زبان مختومقلي را از خود او آموختم و انس با شعرهايش مرا به دنياي زيبا و جذاب زبان توانمند تركمني برد و آنگاه بسيار افسوس خوردم كه چرا ما از شعرهاي اين شاعر بزرگ و هموطن و همزبان خويش محروم بودهايم! البته اين معضل به خاطر اين است كه ما زبان مادري خويش را در مدرسه به صورت علمي و پايهاي نياموختهايم و طبيعتا نميتوانستهايم به راحتي با آثار شاعران آذربايجاني انس بگيريم چه رسد به آثار نويسندگان و شاعران ديگر اقوام ترك. از ميان شعرهاي آمده در وبلاگ ترجمهي دست و پاشكستهاي از شعر فتاح آوردهايم. اميد ميبرم روزهاي آينده با كمك و همفكري شما خوبان ضعفهاي و كمبودهاي موجود جبران كنم. از ياد نبريم كه شعرهاي مختومقلي را وايد ريتميك و با آهنگي هجايي خواند نه در اوزان عروضي و قواعد زبان تركمني خواند. كساني كه با زبان تركمني آشنا نيستند در مواجهه با اشعار مختومقلي فكر ميكنند كه شعرها وزن ندارند اما بايد دانست كه تركي تركمني نه حروف صدادار در زبان تركمني 18 تا است نه 9 تا . و اين در آذربايجانيزه كردن مشكلاتي را فراهم ميآورد. مختومقلي فراغي، ايرانين انبؤيوك آمما آزتانينميش شاعيرلريندن بيريسيدير، مختومقولونو ايرانين باشقا خالقي تانيميرسادا اونو توركمن قارداشلار اوشاقلاريندان آرتيق تانئييب، حرمتين ساخلاييرلار. ? ايلده اونا بير هفته تركمن صحرانين چئشيدلي شهرلرينده قورولتايلار قوروب عزيزلهييرلر. بو آغيرلاما قورلوشلاري «گنبدقابوس»دا، گرگاندا ? شاعيرين ابدي يوردو اولان آقتوقاي كندينده قورولار. مختومقولو ابديته قاووشدوقدا اونون ياراتديغي سؤيلري توكمن خالقينين اورهگينده ابديت بويوجا ياشاماقا باشلاري. ? گئتديكجه اونون شاني آرتيب، آدي داها اوجالير. مختومقولو توركمنلرين داها آدلي ? سانلي شاعيرلري ساييلير. بو گؤزهل ميللتين شاعيري گركده مختومقولو دك گؤزهللكلر شاعيري اولسون ? اينجه شعرلريني، بو خالقين شانيندا يارادسين. مختومقولونون ديوانين، مختومقولو يارادماييب، مختومقولون بسلهيهن ائل ياراديب ? توركمن خالقي او اولو ديوانين شاعيرلري ساييلر. مختومقولو اؤز خالقينين ديليدير كي ظلمه قارشي، قارانليقلارا قارشي، آلچاغليقلاارا قارشي كسرگي ديليايله چيخيشمادادير. عزيز آذربايجان توركجهسينده دانيشان وطنداشلارين فايدالانماسي ايچون مختومقولونون شعرلري آزجا دئيشيگيلهن آذربايجان ديلينده چؤكورولوب. بو دئييشيكده چاليشميشيق اصلي متينين اصالتين ساخلاياراق قولاي چئشيدليكلري ? آذربايجانجانين اؤزهل قايدالارين ? امانتدارليق ? اثرين اصالتيني قوروماقيلان ? اعمال ائدهك. فراغينين قالين ديوانيندا بئشيوزه ياخين شعرلريندهن بير نئچه سيني اؤز ذوقيميزيلهن سئچيب بوردا گتيريميشيك. عزيز اخوجولاردان ايستهييريك انتقادي باخيشلاريني بيزدن اسيرگهمهسينلر. نئيه كي قصديميز وار يئنيليكده مختومقولونون آذربايجانجالاشميش شعرلريني چاپا تاپشيريب كتاب شكلينده ياياق. ايندي ايسه مختومقولونون آذربايجانجالاشميش شعرلرينده بير نئچهسيني خدمتينيزه تقديم اولونور. بو اميدايله كي بير گون مختومقولونون شعرلريني بوتون خالقيميز تركمنجه اوخويالار.
|
|
+ نوشته شده در
ساعت توسط رسول چوگان (بندرترکمن) |
|
|
صفحه نخست پست الکترونیک آرشیو عناوین مطالب وبلاگ |
| درباره وبلاگ |
اولو تنگرينينگ آدیايله
فرهنگدوستان عزيز و هموطنان گرامی! ما بر آنيم در اين وبلاگ به معرفی فرهنگ قومی تركمن و شاعر پرآوازه و بزرگ ترکمنهای هموطن خود بپردازیم. مختومقلی شاعر پيامآور ترکمنها است. گلسه نوروز عالمه کونه سرای بودنيا هر ييلدا دورت گزک اويت گه يار. بازار چاليش يار. ياز پاسلی گلنده تازه اگن اشيگه بزنيب عالمه گورک بريار. بيک شاهيريميز مختومقلی ننگ آيديشی يالی زمين جنبش ايلاب گوگ ياشل گينيب تازه جان آلب دورمشه بوشلق بريار. يونه زميننگ جنبشی ايچدن بولب , جوشيب , حرکت اديب ير يوزينده آل ياشيل بزنیپ گل بنوشه اووسيب گورينيان بولسه بيز آدملر ياغديی نننگ بوليان اکن ؟! تازه گينيب کوچا چيقماغميز يکه اوزی تازه ليگدن نشان بولرمیقا ؟ اوزگرش طبيعت ده ایچدن باشلنيان بولسه , سونگ صحرا چوللره گل گلالک اووسيب مشک و عنبر کوکرديان بولسه , بيز انسان لره هم البت , ايچگی دويغی لرميز , دوشنجلرميزی اوزگردمک گرکدور . ايچينی آراستالاماديق ناحيلی داشينی آراستالارقا ؟! |
| نوشته های پیشین |
|
9/23/2006 - 10/22/2006 3/21/2006 - 4/20/2006 10/23/2005 - 11/21/2005 6/22/2005 - 7/22/2005 |
|
RSS
|
